แนวคิด/ทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง

หลักสูตรแกนกลางหรือหลักสูตรแม่บทได้กำหนดจุดหมาย  เนื้อหาสาระและกิจกรรมให้ทุกคนได้เรียนรู้คล้ายคลึงกัน  ทำให้กระบวนการเรียนการสอนมุ่งเนื้อหาสาระและประสบการณ์ที่เป็นหลักการทั่วไปไม่สามารถประมวลรายละเอียดเกี่ยวกับสาระความรู้ตามสภาพแวดล้อมสังคม  เศรษฐกิจ  ปัญหาและความต้องการของท้องถิ่นในแต่ละแห่งได้ทั้งหมด  จึงต้องพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่นเพื่อตอบสนองความต้องการของท้องถิ่นให้ได้มากที่สุด เพื่อปรับสภาพของผู้เรียนให้สามารถรับกับการเปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆ โดยเฉพาะผลกระทบที่เกิดขึ้นกับภูมิลำเนาท้องถิ่นของตน  เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำความรู้และประสบการณ์ไปพัฒนาตนเอง  ครอบครัวและท้องถิ่น  ตลอดจนดำเนินชีวิตอยู่ในท้องถิ่นของตนอย่างเป็นสุข ช่วยปลูกฝังให้ผู้เรียนมีความรักและความผูกพัน รวมทั้งภาคภูมิใจในท้องถิ่นของตน (กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ, 2551) หลักสูตรท้องถิ่น เป็นหลักสูตรที่สร้างขึ้นจากสภาพปัญหาและความต้องการของผู้เรียน มีความสอดคล้องเหมาะสมกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมของท้องถิ่นนั้นๆ เป็นการเรียนรู้จากภูมิปัญญาที่มีอยู่ในท้องถิ่น  ผู้เรียนแสวงหาองค์ความรู้ที่ตอบสนองกับวิถีชีวิตของตนเอง  ปรับตนเองให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของโลกในยุคโลกาภิวัตน์  ผู้เรียนจะเรียนรู้ตามสภาพจริงของตนเอง  สามารถนำความรู้ ไปใช้การพัฒนาตนเอง  ครอบครัว และชุมชนได้

การพัฒนาหลักสูตรท้องถิ่น ผู้วิจัยได้สังเคราะห์รูปแบบการพัฒนาหลักสูตรตามแนวคิดของสงัด  อุทรานันท์ (2532) 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1  การศึกษาข้อมูลพื้นฐาน โดยอาศัยการระดมความคิด แสวงหาคำตอบ เกี่ยวกับจุดมุ่งหมายของการศึกษาของสถานศึกษา ความต้องการของผู้เรียน เนื้อหาหลักสูตร หลักและวิธีการจัดการเรียนรู้ ขั้นตอนที่ 2 การพัฒนาหลักสูตร โดยการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน กำหนดจุดมุ่งหมายของหลักสูตร คัดเลือกและจัดเนื้อหา กำหนดวิธีการประเมินผล ประเมินหลักสูตรก่อนนำไปใช้ ขั้นตอนที่ 3 การทดลองใช้หลักสูตร โดยการจัดทำเอกสารประกอบหลักสูตร ดำเนินการสอนตามหลักสูตรและนิเทศการใช้หลักสูตร และขั้นตอนที่ 4 การประเมินผลและปรับปรุง  เพื่อจะตรวจสอบว่าการเรียนการสอนได้บรรลุวัตถุประสงค์ตามที่กำหนดไว้หรือไม่  สมควรจะมีการปรับแก้ในส่วนใดบ้าง